Bijberoep en Sociale Zekerheid

Wie?

Zelfstandigen en helpers moeten zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen (of bij de Nationale Hulpkas).
Een zelfstandige is een natuurlijk persoon die in België een beroepsactiviteit uitoefent zonder daarbij verbonden te zijn door een arbeidsovereenkomst of een statuut.
Een helper is een natuurlijk persoon die in België een zelfstandige in de uitoefening van zijn beroep bijstaat of vervangt zonder daarbij verbonden te zijn door een arbeidsovereenkomst.

Een zelfstandige (of helper) in bijberoep is iemand die, naast zijn zelfstandige activiteit, tegelijk en hoofdelijk een andere beroepsactiviteit uitoefent (bijvoorbeeld een -minstens- halftijdse job als loontrekkende).
Ook wanneer men naast zijn zelfstandige activiteit, een vervangingsuitkering geniet is men normalerwijze zelfstandige in bijberoep.

Uitzondering

Bepaalde helpers zijn niet onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen en moeten zich dus niet aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds (bv. ongehuwde helpers vóór 1 januari van het jaar waarin zij de leeftijd van 20 jaar bereiken).
Voor echtgenoot-helpers (de zgn. meewerkende echtgenoten) geldt een specifieke regeling:
vanaf 1 januari 2003 zijn zij verplicht onderworpen, in eerste instantie weliswaar enkel aan een "mini-statuut". Voortaan moeten meewerkende echtgenoten zich dus aansluiten bij een fonds !
Ook bepaalde zelfstandigen zijn niet onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen (bv. journalisten die reeds genieten van een minstens gelijkwaardig statuut).

U kunt zich aansluiten bij het fonds van uw keuze of bij de Nationale Hulpkas .
Uw inschrijving kan ook gebeuren door uw boekhouder of adviseur. Hiervoor hebben deze online toegang tot de inschrijvingsmodules van één of meerdere sociale secretariaten.

Voorwaarden

Zelfstandigen en helpers die aan het sociaal statuut der zelfstandigen onderworpen zijn, moeten zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen. U moet zich wenden tot een fonds naar keuze (of de Nationale Hulpkas) en een aansluitingsverklaring invullen en ondertekenen. Het fonds bezorgt u dan een attest van aansluiting.
Wie een zelfstandige beroepsactiviteit wil beginnen, moet meerderjarig zijn en mag niet onbekwaam verklaard zijn.

Voordelen

Wanneer een zelfstandige tegelijk en hoofdzakelijk een andere beroepsactiviteit uitoefent (bijvoorbeeld een -minstens- halftijdse job als loontrekkende), wordt de zelfstandige activiteit beschouwd als bijberoep. Men verkrijgt dan sociale-zekerheidsrechten via de andere beroepsactiviteit.
Een zelfstandige in bijberoep opent geen rechten in het sociaal statuut der zelfstandigen, tenzij -ingevolge relatief hoge inkomsten- minstens de minimumbijdragen voor een zelfstandige in hoofdberoep worden betaald.

Betalingsverplichtingen

Wanneer een zelfstandige tegelijk en hoofdzakelijk een andere beroepsactiviteit uitoefent (bijvoorbeeld een -minstens- halftijdse job als loontrekkende) dan wordt de zelfstandige activiteit beschouwd als bijberoep.
In dat geval is het mogelijk, afhankelijk van de beroepsinkomsten van drie jaar voordien, dat men slechts verminderde of zelfs geen bijdragen verschuldigd is (er geldt geen minimumbijdrage zoals voor zelfstandigen in hoofdberoep).
Als beginnende zelfstandige in bijberoep betaalt u kleine voorlopige bijdragen. Deze bijdragen worden later geregulariseerd op basis van de werkelijke beroepsinkomsten van die eerste (3 à 4) jaren. Indien u hoge inkomsten verwacht, kunt u een aangepaste bijdragenregeling uitwerken met uw fonds. Zo kunt u vermijden dat later vrij hoge sommen zouden aangerekend worden als gevolg van de regularisering.
De sociale bijdragen worden elk kwartaal betaald aan het sociaal verzekeringsfonds. Daarin is een kleine vergoeding voor administratiekosten begrepen.

Sancties en rechtsmiddelen

Wie niet vrijwillig aansluit binnen de 90 dagen na de aanvang van de activiteit, wordt in gebreke gesteld en krijgt nog 30 dagen om zich aan te sluiten bij een fonds. Gebeurt dat niet, dan wordt men ambtshalve aangesloten bij de Nationale Hulpkas, waar men dan achterstallige bijdragen en verhogingen moet betalen.

Waar?

Bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen (of bij de Nationale Hulpkas).

Hoe?

Door ter plaatse een hoofdkantoor of een bijkantoor van een fonds (of van de Hulpkas) te bezoeken of door schriftelijk te melden dat u zich wil aansluiten, waarna u een aansluitingsverklaring invult en ondertekent. Sommige fondsen bieden uw boekhouder de mogelijkheid om zich via hun website op het internet aan te sluiten.

Wanneer?

De verklaring van aansluiting mag ten vroegste 6 maanden vóór de aanvang van de zelfstandige activiteit onderschreven worden en moet uiterlijk binnen de 90 dagen na de aanvang van die activiteit onderschreven zijn.

Geldigheidsduur

De aansluiting blijft geldig tot bij de stopzetting van de zelfstandige activiteit (die door de betrokkene moet meegedeeld worden aan het fonds). Na een aansluiting van minstens 4 jaar mag men van fonds veranderen.

Te vervullen formaliteiten achteraf

Eenmaal aangesloten, moet men driemaandelijkse sociale bijdragen aan zijn fonds betalen.
Indien bepaalde gegevens uit de aansluitingsverklaring gewijzigd zijn, dient men de nieuwe gegevens mee te delen aan zijn fonds.