Sociale Zekerheid

Wie?

Zelfstandigen en helpers moeten zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen (of bij de Nationale Hulpkas).
Een zelfstandige is een natuurlijk persoon die in België een beroepsactiviteit uitoefent zonder daarbij verbonden te zijn door een arbeidsovereenkomst of een statuut.
Een helper is een natuurlijk persoon die in België een zelfstandige in de uitoefening van zijn beroep bijstaat of vervangt zonder daarbij verbonden te zijn door een arbeidsovereenkomst.

Uitzondering

Bepaalde helpers zijn niet onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen en moeten zich dus niet aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds (bv. ongehuwde helpers vóór 1 januari van het jaar waarin zij de leeftijd van 20 jaar bereiken).
Voor echtgenoot-helpers (de zgn. meewerkende echtgenoten) geldt een specifieke regeling:
vanaf 1 januari 2003 zijn zij verplicht onderworpen, in eerste instantie weliswaar enkel aan een "mini-statuut". Voortaan moeten meewerkende echtgenoten zich dus aansluiten bij een fonds !
Ook bepaalde zelfstandigen zijn niet onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen (bv. journalisten die reeds genieten van een minstens gelijkwaardig statuut).

U kunt zich aansluiten bij het fonds van uw keuze of bij de Nationale Hulpkas .
Uw inschrijving kan ook gebeuren door uw boekhouder of adviseur. Hiervoor hebben deze online toegang tot de inschrijvingsmodules van één of meerdere sociale secretariaten.

Voorwaarden

Zelfstandigen en helpers die aan het sociaal statuut der zelfstandigen onderworpen zijn, moeten zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen. U moet zich wenden tot een fonds naar keuze (of de Nationale Hulpkas) en een aansluitingsverklaring invullen en ondertekenen. Het fonds bezorgt u dan een attest van aansluiting.
Wie een zelfstandige beroepsactiviteit wil beginnen, moet meerderjarig zijn en mag niet onbekwaam verklaard zijn.

Voordelen

Wie zijn verplichtingen nakomt, krijgt toegang tot de voordelen van het sociaal statuut der zelfstandigen:

• Gezinsbijslagen
  Voor elk kind dat deel uitmaakt van uw gezin kunt u rechten doen ontstaan op gezinsbijslagen (kraamgeld of adoptiepremie, gewone kinderbijslag en bijslagen).
  Nadere inlichtingen kunt u verkrijgen bij uw sociaal verzekeringsfonds of bij het RSVZ.
• Ziekte- en Invaliditeitsverzekering
  
  • Verzekering voor geneeskundige verzorging
    Naast uzelf kunnen ook uw echtgenoot en uw kinderen verzekerd zijn indien u aangesloten bent bij een ziekenfonds. U bent enkel verzekerd voor de zgn. "grote risico's"; voor "kleine risico's" bent u gedekt indien u vrijwillig een bijkomende verzekering afsluit bij uw ziekenfonds.
  • Verzekering voor arbeidsongeschiktheid
    Een zelfstandige die aangesloten is bij een ziekenfonds komt onder bepaalde voorwaarden in aanmerking voor arbeidsongeschiktheidsuitkeringen vanaf de tweede maand van arbeidsongeschiktheid. Er bestaat ook een moederschapsuitkering.
• Pensioenen
  U opent pensioenrechten voor een rustpensioen en/of een overlevingspensioen voor uw echtgenoot. U kunt daarnaast vrijwillig bijdragen betalen voor de opbouw van een wettelijk aanvullend pensioen.
• Sociale verzekering in geval van faillissement
  Onder bepaalde voorwaarden kan men na faillissement gedurende maximum 6 maanden een maandelijkse uitkering ontvangen en gedurende maximum 4 kwartalen rechten behouden op gezinsbijslagen en op de verzekering voor geneeskundige verzorging.

• voor gezinsbijslagen: uw sociaal verzekeringsfonds of het RSVZ
• voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (ZIV): uw fonds of uw mutualiteit
• pensioenen: het RSVZ of de RVP (Rijksdienst voor Pensioenen)

Betalingsverplichtingen

De sociale bijdragen worden berekend op de beroepsinkomsten van drie jaar voordien.
Als beginnende zelfstandige betaalt u voorlopige bijdragen en dit gedurende drie volledige kalenderjaren (+ de kwartalen van een onvolledig startjaar). Deze bijdragen worden later geregulariseerd op basis van de werkelijke beroepsinkomsten van die jaren (bij lage inkomsten geldt een minimumbijdrage).
Als beginnende zelfstandige kunt u een aangepaste bijdragenregeling uitwerken met uw fonds. Zo kunt u vermijden dat later vrij hoge sommen zouden aangerekend worden als gevolg van de regularisering.
De sociale bijdragen worden elk kwartaal betaald aan het sociaal verzekeringsfonds. Daarin is een kleine vergoeding voor administratiekosten begrepen.
In geval van financiële moeilijkheden bij het betalen van de bijdragen, kan men zich wenden tot het sociaal verzekeringsfonds waarbij men aangesloten is, teneinde een gepaste oplossing te vinden.

Sancties en rechtsmiddelen

Wie niet vrijwillig aansluit binnen de 90 dagen na de aanvang van de activiteit, wordt in gebreke gesteld en krijgt nog 30 dagen om zich aan te sluiten bij een fonds. Gebeurt dat niet, dan wordt men ambtshalve aangesloten bij de Nationale Hulpkas, waar men dan achterstallige bijdragen en verhogingen moet betalen.

Waar?

Bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen (of bij de Nationale Hulpkas).

Hoe?

Door ter plaatse een hoofdkantoor of een bijkantoor van een fonds (of van de Hulpkas) te bezoeken of door schriftelijk te melden dat u zich wil aansluiten, waarna u een aansluitingsverklaring invult en ondertekent. Sommige fondsen bieden uw boekhouder de mogelijkheid om zich via hun website op het internet aan te sluiten.

Wanneer?

De verklaring van aansluiting mag ten vroegste 6 maanden vóór de aanvang van de zelfstandige activiteit onderschreven worden en moet uiterlijk binnen de 90 dagen na de aanvang van die activiteit onderschreven zijn.

Geldigheidsduur

De aansluiting blijft geldig tot bij de stopzetting van de zelfstandige activiteit (die door de betrokkene moet meegedeeld worden aan het fonds). Na een aansluiting van minstens 4 jaar mag men van fonds veranderen.

Te vervullen formaliteiten achteraf

Eenmaal aangesloten, moet men driemaandelijkse sociale bijdragen aan zijn fonds betalen.
Indien bepaalde gegevens uit de aansluitingsverklaring gewijzigd zijn, dient men de nieuwe gegevens mee te delen aan zijn fonds.