Statuut van de Helpende echtgenoot

Het sociaal statuut der zelfstandigen betreft rechten en plichten als zelfstandige op sociaal gebied, met name inzake gezinsbijslag, ziekte- en invaliditeitsverzekering, pensioen en faillissementsverzekering.

Wie valt onder toepassing van het sociaal statuut ?

Zelfstandigen zijn uiteraard onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen.
Een zelfstandige is een natuurlijk persoon die in België een beroepsactiviteit uitoefent en die niet gebonden is door een arbeidsovereenkomst of een ambtenarenstatuut. Naast zelfstandigen in hoofdberoep (de algemene categorie) zijn er zelfstandigen in bijberoep en gepensioneerde zelfstandigen.

Naast de zelfstandigen zijn ook de helpers (behoudens enkele uitzonderingen) onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen. Een helper is een persoon die in België een zelfstandige in de uitoefening van zijn beroep bijstaat of vervangt, zonder tegenover de zelfstandige door een arbeidsovereenkomst te zijn verbonden. Een helper is meestal (maar niet noodzakelijk) familie van de zelfstandige.

Voor de echtgenoot-helpers (de meewerkende echtgenoten) bestaat een specifieke reglementering:
vanaf het jaar 2006 zijn zij onderworpen aan het volledige sociaal statuut der zelfstandigen. Gedurende de periode 2003-2005 zijn zij onderworpen aan een "mini-statuut" (enkel verzekering tegen arbeidsongeschiktheid en moederschap) maar kunnen zij zich wel vrijwillig onderwerpen aan het volledige sociaal statuut der zelfstandigen. Vanaf 1 januari 2003 moet een meewerkende echtgenoot zich aansluiten bij het sociaal verzekeringsfonds waarbij de geholpen echtgenoot is aangesloten.

Uitzondering:

echtgenoten van bedrijfsleiders vallen niet onder toepassing van de reglementering voor meewerkende echtgenoten.

Verplichtingen

• Aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds
  Meewerkende echtgenoten dienen zich aan te sluiten bij het sociaal verzekeringsfonds waarbij hun echtgenoot is aangesloten, uiterlijk binnen de 90 dagen na de aanvang van de activiteit. Een aansluitingsverklaring moet worden ingevuld en ingediend bij het fonds.
• Bijdrageplicht
  Meewerkende echtgenoten die enkel onderworpen zijn aan de arbeidsongeschiktheids- en moederschapsverzekering, betalen een relatief kleine driemaandelijkse sociale bijdrage, berekend op de inkomsten van de geholpen zelfstandige.
  Meewerkende echtgenoten die onderworpen zijn aan het volledige sociaal statuut betalen bijdragen zoals een zelfstandige in hoofdberoep (weliswaar verminderde bijdragen in geval van relatief lage inkomsten), berekend op de eigen inkomsten van de meewerkende echtgenoot.

Rechten

Vanaf 1 januari 2003 zijn meewerkende echtgenoten steeds verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid en moederschap (verplicht mini-statuut).
Vanaf 1 januari 2003 kunnen meewerkende echtgenoten naast de arbeidsongeschiktheids- en moederschapsverzekering ook -vrijwillig- verzekerd zijn voor geneeskundige verzorging, voor gezinsbijslagen en voor pensioen. Mits bijdragebetaling worden dan eigen rechten opgebouwd.
Met ingang van het jaar 2006 wordt de bestaande vrijwillige verzekering omgebouwd tot een algemene verplichte verzekering.